historia

PATRON

Mikołaj Kopernik, syn kupca z Krakowa – Mikołaja oraz torunianki – Barbary, z domu Watzenrode (Waczenrode) urodził się19 lutego 1473 roku, przy ulicy św. Anny w Toruniu (dziś jest to ul. Kopernika). Pierwsze nauki pobierał zapewne w szkole parafialnej zwanej świętojańską, od miejsca lokalizacji w pobliżu kościoła św. Jana.

18 letni Kopernik za sprawą wuja Łukasza Watzenrode, który otoczył rodzinę opieką po śmierci ojca Mikołaja w 1483 roku, udał się na studia uniwersyteckie do Krakowa. Studiował tam w latach 1491 – 95, zgłębiając wiedzę z dziedziny geometrii, trygonometrii, matematyki i astronomii. W latach 1496 – 1500 odbywał studia w Bolonii (wydział prawa kanonicznego), natomiast w latach 1501 – 1508 - w Padwie (studia medyczne). W roku 1503 obronił doktorat z prawa kanonicznego. Już podczas studiów w Krakowie zetknął się ze sławnym w jego czasach astronomem Wojciechem z Brudzewa, zaś w Bolonii współpracował z Domenico Maria de Navara.

Powrócił następnie na Warmię, aby służyć kapitule. Prowadził szeroko zakrojoną działalność publiczną. Wraz ze swoim wujem, biskupem warmińskim Łukaszem Watzenrode, uczestniczył w posiedzeniach stanów pruskich. Opracował rozprawę o sposobie bicia monet, w której jako pierwszy wśród ekonomistów udowodnił, że dobra moneta wypierana jest z obiegu przez gorszą. Był również współautorem pierwszych map Warmii, Prus Królewskich, Zalewu Wiślanego i Królestwa Polskiego. Zajmował się także działalnością przekładową – tłumaczył teksty greckie na łacinę. Władze kościelne w Rzymie zaprosiły go do współpracy przy projekcie reformy kalendarza. Najwięcej czasu poświęcał jednak astronomii.

W roku 1516 Mikołaj Kopernik został mianowany administratorem dóbr wspólnych kapituły. Pełniąc tę funkcję przygotowywał miasto i zamek olsztyński do obrony przed atakiem krzyżackim w styczniu 1521 roku. Zasługą Kopernika było, iż miasto nie zostało zdobyte.

W roku 1521 powołano go na stanowisko komisarza Warmii, zaś dwa lata później wybrano generalnym administratorem diecezji warmińskiej. W tym czasie przeniósł się do Fromborka. Zajmował się sprawami administracyjnymi, leczeniem chorych, badaniami związanymi z Układem Słonecznym. W roku 1537 kapituła warmińska wysunęła jego kandydaturę na stanowisko biskupa, jednak nie została ona wybrana przez króla, do którego należała decyzja w tej sprawie.

Zajmując się astronomią Kopernik posługiwał się głównie trzema instrumentami: kwadrantem słonecznym służącym do obliczania szerokości geograficznej miejsca obserwacji, astrolabium – do wyznaczania kątów współrzędnych planety oraz triqetrum do obserwacji Księżyca. Swoją nową teorię podał w zarysie jako tzw. Commentariolus (Komentarzyk o hipotezach ruchu niebios), który przeznaczony był dla wąskiego grona zaufanych przyjaciół. Było to pierwsze dzieło astronomiczne Kopernika, napisane między 1507 a 1514 rokiem, a po raz pierwszy opublikowane w całości dopiero w 1878 roku.

Około roku 1515 rozpoczął pracę nad dziełem „De revolutionibus”, do którego właściwie do końca życia wnosił poprawki. Do wydania drukiem tego dzieła znacznie przyczynił się młody niemiecki uczony, Jerzy Joachim von Lauchen, który w 1540 roku opublikował rozprawę „Narratio prima” („Opowiadanie pierwsze”), informując o odkryciu Mikołaja Kopernika. Przekonał również wielkiego astronoma do wydania drukiem „O obrotach”. W 1541 roku von Lauchen zawiózł dzieło Kopernika do Norymbergii. „De revolutionibus orbium coelestium libri VI” dedykowane papieżowi Pawłowi III zostało wydane w 1543 roku w drukarni Jana Petreiusa. Składało się z sześciu ksiąg i 203 kart, a pierwszy nakład wynosił około 1000 egzemplarzy.

W tym czasie Kopernik ciężko zachorował. Zmarł około 24 maja 1543 roku, a pochowany został w podziemiach katedry fromborskiej, w pobliżu ołtarza należącego do jego kanonii.

Oprac. na podst. książki S. Grzybowskiego „Mikołaj Kopernik”